stadsplan-oud-uitsneden.jpg (21147 bytes)GEVEL2.GIF (39814 bytes)GEVEL1.GIF (36084 bytes)

 

 

 

 

 

 

Tot omstreeks 1800 kregen onze woningen een naam, en pas daarna kwamen de huisnummers.  Triskel is gevestigd in “Den Roosenboom” aan de Korte Nieuwstraat 11 te Antwerpen. Het KB van 2 september 1976 erkende de gevel en de bedaking als monument.  Uit de provinciale catalogus van het beschermd cultuurpatrimonium: diephuis met trapgevel in traditionele bak- en zandsteenstijl. Bouwjaar 1657, restauratiejaar 1925. (de tekeningen vertonen links de gevel tot 1925, en rechts de huidige gevel).
Den Roosenboom was hoogstwaarschijnlijk oorspronkelijk een Jezuïetenwoning, palend aan college en klooster.  Vlakbij liggen de Sint-Pieter- en Paulusstraat en het Conscienceplein. Hoe ontstond dit stratenblok? (De oude kaart - gesitueerd rond 1610 - vormt een verbinding, een zogenaamde link, naar een grotere afdruk ervan).

Waar nu de monumentale Carolus Borromeuskerk prijkt kocht Nicolaas Van Richtergem in 1498 een stapelplaats voor goederen die uit Aken werden aangevoerd. Het huis kreeg snel de roepnaam “Huis van Aeken”. In 1534 was het Huis van Aeken eigendom geworden van Gaspar Schetz, heer van Grobbendonck. Deze verkocht het op zijn beurt aan de enkele Jezuïeten die in Antwerpen verbleven in 1573.  De Calvinisten verdreven de Jezuïeten uit Antwerpen in 1578 en het Huis van Aeken herbergde daarna ondermeer de Prins van Oranje. Tot in 1585 Farnese Antwerpen veroverde, en het Huis van Aeken teruggaf aan de Jezuïeten. Deze laatsten kochten daarop meerdere huizen aan in de Wijngaardstraat en aan de huidige Sint-Kathelijnevest, braken die huizen af en legden het Jezuïetenplein aan (vandaag Hendrik Conscienceplein). Voor de aanleg van dit plein werd ook een gracht overwelfd: de Spuistraat, die vertrok van aan de huidige Sudermansstraat en naar de toenmalige Ankerrui liep, ongeveer tegenover de Grote Goddaertstraat. In de plaats van die Spuistraat kwam, meer naar het stadsmidden toe, in 1620 de Sint-Pieter en Paulusstraat, op 20 meter van Den Roosenboom. De Korte Nieuwstraat vormde toen de verbinding tussen de Sint-Katrinapoort en – brug enerzijds en de Melkbrug anderzijds. Je kan nu de beide bruggen situeren aan de Sint-Kathelijnevest enerzijds en de Melkmarkt anderzijds.

De namen van de huizen aan die Korte Nieuwstraat, ondermeer "Den Roosenboom" en het naastgelegen “In de Soete Naem Jesus” maken het hoogst aannemelijk dat dit woongelegenheden waren voor de Jezuïeten die aan het Jezuïetenplein een college hadden ingericht (nu Stadsbibliotheek, nadat de Jezuïeten naar de Prinsstraat verhuisden). In 1621 werd de Sint-Ignatius van Loyolakerk (nu Carolus Borromeus) ingewijd, maar in 1773 schafte paus Clemens XIV gewoon de Jezuïetenorde af. Het gevolg was ondermeer dat de kerk werd leeggehaald door de Oostenrijkers, waardoor men vandaag nog steeds drie monumentale Rubenswerken kan bekijken in Wenen. 1794 was het jaar dat de kerk werd omgevormd tot magazijn, en in 1797 werd zij een administratief gebouw waarin de burgerlijke huwelijken werden voltrokken, om in 1802 opnieuw kerk te worden.  Nog even werd de kerk een protestantse tempel onder koning Willem in 1817 maar na diens vertrek kreeg de barokke kerk terug haar oorspronkelijke bestemming. Vandaag zijn in de onmiddellijke omgeving van het Conscienceplein nog heel wat mooie gevels te bekijken, waaronder dat van "Den Roosenboom".
Ook in de Sint-Pieter en Paulusstraat kan je huisnamen terugvinden die een ontegensprekelijke christelijke oorsprong hebben.

Een bouwaanvraag van 1924, voor gevelaanpassing van “Den Roosenboom” toen huisnummer 13, nu 11, verwijst nog naar zogenaamde dienstbaarheden, waaronder een keldering onder de straat en een afwatering “der gemakken” in de onderaardse rui (waarschijnlijk naar de Jezuïetenrui). In de gewelfde kelder kan men dichtgemetselde verbindingspoortjes naar andere kelders zien, en mogelijk geven mijn verdiepingswerken nog vondsten prijs die de oorspronkelijke bestemming van het pand kunnen aantonen.

 

Terug naar top van blad          Terug naar startbladzijde